Blog o podróżowaniu, smakowaniu i poznawaniu. Czego? Wszystkiego! Historii, kuchni, religii, zawodów…
facebookpinterest google-plusinstagramyoutube

Turecki kurort, którym zachwycono się już w starożytności


ANTALYA OD STRONY HISTORYCZNEJ

DSC_0182

Geneza i powstanie Antalyi

Tereny południowego wybrzeża Anatolii zamieszkiwane były już od czasów prehistorycznych, jednak oficjalne miasto pod nazwą Attalia zostało założone na tych ziemiach w 150 r. p.n.e. przez króla Pergamonu Attallosa II. Według jednej z legend, polecił on swoim żołnierzom znaleźć raj na ziemi. Po wielu miesiącach tułaczki powrócili do swojego władcy z wiadomością, iż znaleźli cudowne miejsce na Wybrzeżu Morza Śródziemnego. Attallos II osobiście pofatygował się na te tereny i nie chciał już opuścić tych ziem.

Po śmierci ostatniego legendarnego władcy Pergamonu, Atallosa III, na mocy pozostawionego przez niego testamentu, w 133 p.n.e. miasto przeszło w ręce Rzymian. W ręce Rzymian… Rzymian! Władca Pergamonu, oddal swoje ziemie innemu państwu! Dlaczego?

Do dnia dzisiejszego pozostaje pytanie, jakie motywy kierowały królem przy podjęciu takiej decyzji? Co za władca, przy sprawnych zmysłach, w pełni świadomie, przekazuje całe swoje ziemie, królestwo, dorobek, ludzi… w ręce jakby nie patrzeć wroga? Testament który zaskoczył wszystkich do dnia dzisiejszego jest zagadką, jednak z perspektywy czasu możemy postarać się wyróżnić kilka głównych motywów mogących kierować Atallosem III. Warto jednak mieć na uwadze iż są to jedynie przypuszczenia.

  • Niechęć Attalosa III do przekazania władzy dla Aristonikosa, drugiego syna jego ojca Eumenesa II, z nieprawego łoża. Sam Attalos III nie miał męskiego potomka, więc naturalnym pretendentem do władzy był właśnie Aristokinos, jednak osoba pochodząca z jednorazowego „wyskoku w bok” nie była godna przejęcia władzy.
  • Lęk przed narastającym buntem niewolników oraz najbiedniejszych mieszkańców. Być może zdaniem Attalosa III Rzymianie byli w stanie zabezpieczyć kraj przed tym.
  • Świadomość faktycznej zależności od Rzymu i pragnienie uchronienia poddanych od nieuniknionej wojny z ekspansywnym protektorem. Być może Attalos III chciał oszczędzić rozlewu krwi oraz niewoli swoim ludziom.

Z drugiej strony taki testament był potwierdzeniem wszech obecnie panującej opinii o władcy. Był on niezrównoważony psychicznie. Skazał na śmierć wielu wybitnych i zasłużonych ludzi oraz konfiskował ich majątki, a potem prowadził życie w odosobnieniu. Żyjąc jak samotnik, w cichym i opustoszałym pałacu, poświęcił się pracy naukowej. Uprawiał różne zioła, zarówno lecznicze jak i te trujące. Sporządzał z nich wyciągi, których skuteczność badał podobno na skazanych na śmierć przestępcach. Czas wolny od badań naukowych spędzał modelując w wosku i odlewając brązowe rzeźby. To właśnie w trakcie sporządzania pomnika matki doznał silnego porażenia słonecznego i zmarł po siedmiu dniach.

Wracając jednak do zarysu historycznego miasta…

Z perspektywy czasu można stwierdzić, że przekazanie tych ziem pod zwierzchnictwo Rzymu było trafną decyzją, ponieważ w tym okresie miasto znacznie rozkwitło i zyskało na znaczeniu.

Wtedy to, ówczesna Attalia, została otoczona murami obronnymi, które zachowały się po dzień dzisiejszy. Dzięki temu, uruchamiając trochę wyobraźni, można dostrzec jakich rozmiarów było te miasto ponad 2000 lat temu. A żeby „przenieść się w czasie”, zwiedzanie miasta należy rozpocząć od przejścia przez Bramę Hadriana, która jest wkomponowana w rzymskie mury obronne, aby niczym Cesarz Hadrian przejść pod Łukiem Triumfalnym na Kaleici, czyli Starą Dzielnice Miasta.

Brama Hadriana to łuk triumfalny, który został wzniesiony dla upamiętnienia pobytu władcy w Attalii w 130 r. W bramie, pod oszkloną posadzką, natrafimy na zachowane fragmenty starożytnej drogi.

DSC_0125

Pozostając przy osobie Cesarza Hadriana, warto by przynajmniej wspomnieć o tym, iż był trzecim z tzw. Pięciu Dobrych Cesarzy, ponieważ podejmując swoje decyzje, zawsze miał na uwadze dobro obywateli.

  • Pięciu Dobrych Cesarzy, to władcy Imperium Rzymskiego, którzy panowali w latach 96-180. Byli to w kolejności chronologicznej: Nerwa 96-98, Trajan 98-117, Hadrian 117-138, Antoninus Pius 138-161, Marek Aureliusz 161-169

Każdy z nich słynął z umiaru w korzystaniu z władzy. Rozwój Imperium za ich panowania następował w sposób zrównoważony, pokojowy, a władcy adaptowali następców. Okres ich panowania uznaje się powszechnie za złoty wiek rzymskiego państwa.

Cesarz Hadrian

Hadrian stracił ojca mając zaledwie 10 lat i znalazł się pod opieką późniejszego Cesarza Trajana. Cesarzem stał się z zaskoczenia. Jego dokumenty adopcyjne zostały zatwierdzone 9 sierpnia, a już 11 sierpnia 117r. zmarł Trajan. Hadrian dowiedział się iż został kolejnym cesarzem. Panowanie Cesarstwem rozpoczął w wieku 41 lat, w 117r. i rządził do 138r. Głównym założeniem jego polityki zagranicznej była rezygnacja z dalszych podbojów i zabezpieczenie granic Imperium Romanum. Być może dlatego nie raz wykorzystywał żołnierzy do prac budowlanych i ziemnych. We wczesnym okresie rządów Hadrian zreorganizował pocztę oraz przywrócił patronat państwa nad szkolnictwem. Pod koniec życia, mocno już schorowany Hadrian, nie tylko miewał zmienne nastroje, ale zaczął również podejmować kontrowersyjne decyzje, które uderzające głównie w arystokrację.

Był niezwykle wrażliwy na sztukę, można go zdrobnicie nazwać „Artystyczną Duszyczką”. Rzeźbił, malował, a nawet pisał wiersze. Był znany z ciekawości świata i chęci odwiedzenia tych wszystkich wspaniałych miejsc, które znał z książek oraz opowiadań. Zwiedził praktycznie cała Europę, a w 123r. podążył na wschód, gdzie przez 3 lata podróżował po Azji Mniejszej i Grecji. W drodze powrotnej do Rzymu, przepływając nieopodal Sycylii, rozkazał swojej załodze dobić do brzegu wstrzymując dalszą wyprawę, tylko po to, aby wejść na Etnę i oddać się rozkoszy podziwiania wschodu słońca. Odwiedził również pobliskie Hierapolis, gdzie zachwycony teatrem – zwolnił miasto z płacenia podatku, co by zachęcić je do dalszego rozwoju pod kątem kulturalnym. A żeby nas zwolniono z płacenia podatków na rzecz dalszego rozwijania się?… Chociaż na rok?… Z kolei po 128r. wyruszył do Afryki, gdzie podczas rejsu po Nilu stracił swojego kochanka… Ponieważ warto chociaż wspomnieć o tym, iż Hadrian był również znany ze swojego miłosnego związku z przeszło 30 lat młodszym od niego Antinousem. Greckim młodzieńcem, który towarzyszył w jego podróżach.

Epoka bizantyjska

Po upadku Cesarstwa Rzymskiego na zachodzie, Antalya pozostała w granicach jego wschodniej części, zwanej potem Cesarstwem Bizantyjskim i to właśnie na ten okres przypada era znacznego rozkwitu miasta i zakorzenienia chrześcijaństwa. Zaczęli pojawiać się pierwsi pielgrzymi głoszący nową wiarę np. św. Paweł. Dotarł on na pobliskie ziemie w połowie I w. (48r. Perge), na stałe zapisując się na kartach historii. Po dzień dzisiejszy wiele osób kojarzy przynajmniej część z jego Pierwszego Listu do Koryntian – Hymnu o miłości „Gdybym mówił językami ludzi i aniołów a miłości bym nie miał, stałbym się jak miedź brzęcząca albo cymbał brzmiący (…)”. W VII w n.e. miasto było wielokrotnie najeżdżana przez arabów. Mniej więcej w tym samym okresie założono tutaj komorę celną dla wszystkich statków płynących ze wschodu na zachód. A jeżeli statek już zbijał z trasy, aby zjawić się w porcie w celu uzyskania pozwolenia na dalszą podróż, grzechem byłoby nie dokonać jakiejś wymiany handlowej. Dlatego też, mimo niestabilnej sytuacji politycznej, handel mógł się dalej rozwijać. W tym okresie miasto pełniło również ważną rolę militarną, strzegąc południowej Anatolii przed najazdami muzułmanów.

Najazd Turków

W 1207 roku miasto przeszło pod władzę Turków Seldżuckich, których stolicą była wówczas Konya. To właśnie oni rozpowszechnili tutaj islam, który wyparł wcześniejszą religię i to dosłownie. Na próżno szukać tu pozostałości po bazylikach bizantyjskich, ponieważ na ich miejscu były stawiane meczy, a minaret jednego z nich, do dnia dzisiejszego jest jedną z wizytówek miasta.

Minaret Yivli (Żłobkowany) jest jednym z pierwszych islamskich obiektów w mieście. Został wzniesiony w 1230r. z polecenia sułtana Alaeddina Keykobada I na cześć jego ojca. Nie bez powodu owy minaret (wieża przylegająca do meczetu, z której nawoływano do modlitwy), jest obecnie punktem orientacyjnym miasta… mierzy sobie 38m wysokości (czyli przeszło wysokość naszych polskich wieżowców). Ozdobiony został ciemnobłękitnymi płytkami, na których znajdują się napisy „Allah” oraz „Mahomet”, czyli nic innego jak samo słowo „Bóg” oraz imię ostatniego, najważniejszego z proroków. To właśnie na podstawie jego objawień, spisano Świętą Księgę Islamu, Koran. Chcąc znaleźć się na samej górze, należy pokonać 90 schodów.

U stóp wspomnianego minaretu znajduje się Ulu Camii (Wielki Meczet, który w rzeczywistości nie jest wielki). Wzniesione za czasów seldżuków miejsce modlitw, do dnia dzisiejszego pełni swoje funkcje.

Seldżucy pozostawili po sobie również masywną Saat Kulesi, czyli Wieżę Zegarową. Została wzniesiona w 1244r. jako fragment murów miejskich i jest zarazem wejściem na Stare Miasto.

Na uwagę zasługuje również Kesik Minare, czyli Ucięty Minaret. Jest charakterystycznym, pozbawionym szczytu minaretem, stojącym na ruinach greckiej świątyni, następnie kościoła św. Piotra, a potem meczetu. W roku 1851 wieżę zniszczył pożar, a dokładnie jej drewniane elementy, w tym właśnie jego szczyt. Jednak dzięki temu, na własne oczy możemy zobaczyć jak na przestrzeni wieków świątynia przechodziła z rąk do rąk.

DSC_0164

Dalsze losy Antalyi

Po upadku Bizancjum, Antalya przechodziła pod panowanie to Wenecjan, to Genuańczyków, aż w końcu sułtan Murad II, ostatecznie włączył ją do Turcji Osmańskiej w 1423r. To właśnie za ich panowania ukształtowało się Kaleici, czyli Stara Dzielnica Miasta. Plątanina wąskich uliczek usytuowana na zboczu góry, tworzy niesamowitą pajęczynę, po przebrnięciu której znajdziemy się w Starym Porcie, samym sercu Antalyi. Będąc na dole, warto, poza podziwianiem morza i zatapiających się w nim Gór Taurus, obrócić się i spojrzeć na siatkę uliczek, na rzymskie mury i 2-3 piętrowe domki z czasów osmańskich… aby z pewnego dystansu, spojrzeć na to, jak współczesność, nie wypiera dawnego miasto, a potrafi się dostosować i współżyć z tą spuścizną historyczną.

Aż w końcu nastał schyłek tej codzienności… kiedy to mężczyzna, w przypadku kiedy jedna żona mu nie wystarczyła, mógł mieć i cztery, a jeżeli i to było za mało i było go stać, mógł mieć i cały harem, czyli upadek Imperium Osmańskiego. Miasto wpadło w ręce okupantów.

W latach 1919-1922 ziemie współczesnej Turcji były rozszarpane przez najeźdźców. Stacjonowali tu głownie Anglicy, Francuzi, Grecy, a Antalya i okolice, były okupowana przez Włochów. W końcu w 1923r., Mustafa Kemal Atatürk wyzwolił te tereny i utworzył Republikę Turecką… a wówczas Antalya powróciła w ręce jej mieszkańców.

Dlatego też tuż przy Kaleici znajduje się Plac Republiki, którego centralnym punktem jest pomnik konny nikogo innego jak właśnie Atatürka – Ojca Wszystkich Turków.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.